Thấy gì qua dự án 'rùa bò' BT Chu Văn An của Bitexco ở Hà Nội?

Huy Hoang
Bài viết: 21

Nhiều dự án đường BT ở Hà Nội, tiêu biểu như BT Chu Văn An đã lộ rõ những bất cập như chậm tiến độ, phát lộ sai phạm, dự toán không chính xác,...

Bất cập BT "rùa bò", đội vốn

Dự án đường giao thông bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An được UBND TP Hà Nội phê duyệt tháng 4/2011. Tổng mức đầu tư của dự án này là gần 1.500 tỷ đồng. Dự án dài khoảng 3,76 km gồm một tuyến chính dài 2,5 km, nền đường rộng 53,5 m và một tuyến đường phụ dài 1,1 km, nền đường rộng 20,5 m. Công trình được thực hiện theo hình thức BT (Xây dựng - Chuyển giao), áp dụng cơ chế chỉ định thầu. Công ty CP Bitexco được UBND TP Hà Nội chọn làm nhà đầu tư.

Dự án được phê duyệt từ năm 2011 nhưng đến tháng 5/2014 mới khởi công xây dựng. Hợp đồng dự án kết thúc vào tháng 4/2017 (sau 36 tháng), tuy nhiên đến nay, sau hơn 9 năm, dự án đã đội vốn lên mức hơn 1.921 triệu đồng và vẫn chưa hoàn thành công tác thi công. 

Như báo chí đăng tải, UBND TP. Hà Nội đã nhiều lần ra quyết định điều chỉnh, gia hạn thời gian hoàn thành hợp đồng dự án này.

Hồi đầu năm 2020, dự án đã cơ bản hoàn thành và cho thông xe tuyến số 1 cùng nút giao với đường vành đai 3, tuyến nhánh giao đường 70, tuyến số 5 giao với tuyến đường phía đông huyện Thanh Trì.

Tuy nhiên, hạng mục cầu trực thông giao với đường Phúc La – Văn Phú và nút giao đường 70 vẫn chưa được hoàn thành và được nhà đầu tư "hứa hẹn" sẽ triển khai thi công hoàn chỉnh.

Một phần dự án tuyến đường bao quanh khu tưởng niệm Chu Văn An. Ảnh: Zing. 

Dự toán "sai số" hàng chục tỷ

Về thông tin dự án đội vốn, trao đổi với báo chí, đại diện truyền thông của Tập đoàn Bitexco cho biết, trước đây, UBND TP Hà Nội chỉ giao Bitexco đầu tư hai tuyến đường và Cầu vượt trực thông giữa Tuyến số 1 với Quốc lộ 70. Tổng mức đầu tư đã được phê duyệt là 1.449.569 triệu đồng. Tuy nhiên đến tháng 2/2017, UBND TP tiếp tục giao thêm cho Bitexco đầu tư hạng mục Nút giao hoàn chỉnh giữa tuyến đường số 1 và đường 70, hạng mục tuyến ống nước sạch D400 và một số hạng mục khác. Vì vậy, tổng mức đầu tư điều chỉnh tại Quyết định số 3830/QĐ-UBND ngày 24/6/2017 là 1.921.116 triệu đồng.

"Lùm xùm" về việc đội vốn, thông tin trên nhiều cơ quan báo chí thời điểm đầu năm 2018 cho biết, theo kết quả kiểm toán được Kiểm toán Nhà nước gửi đến Quốc hội hồi tháng 4/2018, dự án đường bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An do Bitexco làm chủ đầu tư đội vốn không căn cứ lên tới 36,79 tỷ đồng.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ (Thông báo số 1785 ngày 19/7/2017), tổng vốn đầu tư dự án BT Chu Văn An từng bị phê duyệt tăng thêm 12 tỷ đồng do tính sai khối lượng, đơn giá và định mức.

Công tác lập, phê duyệt dự toán thiết kế bản vẽ thi công cũng chưa chính xác do tính sai khối lượng, áp dụng đơn giá và định mức chưa đúng, làm sai tăng số tiền gần 15,9 tỷ đồng…

Trước những sai phạm đó, Thanh tra Chính phủ yêu cầu UBND TP. Hà Nội chỉ đạo Sở Giao thông Vận tải Hà Nội và nhà đầu tư giảm trừ giá trị tổng mức đầu tư số tiền hơn 12 tỷ đồng.

Ngịch lý "đất vàng" lại thi công chóng mặt

Đáng chú ý, dù thi công đường ì ạch nhưng phần đất đối ứng cho dự án đã được Bitexco triển khai xây dựng khu đô thị The Manor Central Park với tốc độ nhanh "chóng mặt".

Dự án khu đô thị The Manor Central Park. Ảnh: Internet

Nhiều dãy biệt thự, nhà liền kề, shophouse thuộc khu đô thị The Manor Central Park đã và được quảng cáo rao bán rầm rộ ra thị trường. 

Theo khảo sát của PV Lao Động, tại thời điểm cuối tháng 7/2018, nhà liền kề tại The Manor Central Park với diện tích 99m2 có giá thấp nhất 16,6 tỷ đồng, cao nhất 22,7 tỷ đồng; biệt thự có từ 33-35 tỷ đồng tương ứng với diện tích từ 120-180m2. Shop house diện tích 75m2, giá 18-19 tỷ đồng.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở tuyến đường BT từ đê Ngọc Thụy đến Khu đô thị mới Thượng Thanh (quận Long Biên, Hà Nội) tổng chiều dài tuyến là 3.79 5m, tổng mức đầu tư là 2.754 tỷ đồng do Công ty Khai Sơn làm chủ đầu tư. 

Dự án được phê duyệt từ năm 2013, khởi công tháng 1/2017, dự kiến hoàn thành trong năm 2019 nhưng đến nay tuyến đường này vẫn chưa được thông xe. Trong khi đó, trên diện tích đất mà nhà nước đổi trả cho chủ đầu tư đã hình thành Khu biệt thự Khai Sơn Hill, hệ thống trường quốc tế “đắt khách”... Còn tuyến đường BT đang thi công dở dang trở thành nơi tập kết xe, gây lãng phí lớn.

BT xứng đáng bị khai tử

Được biết, toàn bộ nội dung liên quan đến hình thức đầu tư BT (xây dựng – chuyển giao) đã được đưa ra khỏi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Theo đó, đầu tư BT sẽ chính thức bị dừng hoàn toàn từ ngày 1/1/2021, khi Luật PPP có hiệu lực. 

Qua 20 năm triển khai đầu tư BT, có thể thấy hình thức đầu tư này có nhiều bất cập, lỗ hổng, việc triển khai đầu tư BT có nhiều sai phạm, trục lợi chính sách dẫn đến thất thoát lớn tài sản, nguồn lực của Nhà nước.

Các vấn đề bất cập chủ yếu như không lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức đấu thầu vì lợi ích nhóm, nhà đầu tư được lựa chọn chưa đảm bảo năng lực; dự án chậm tiến độ, định giá đất đai thiếu chính xác dẫn đến thiệt hại cho Nhà nước... 

"Các dự án BT đã thực hiện thời gian qua bộc lộ nhiều hạn chế, vướng mắc như xác định chưa chính xác giá trị công trình BT, giá trị quỹ đất thanh toán gây thất thoát lớn, chưa bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh trong lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án, đồng thời cũng không gắn trách nhiệm của nhà đầu tư trong việc bảo trì dài hạn, hỗ trợ tổ chức, đơn vị vận hành công trình”, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nhận định trên báo Hải Quan Online.